منوی دسته بندی

تخم بوقلمون؛ از خواص تا بهترین روش جوجه کشی

تخم بوقلمون تقریباً به اندازه تخم اردک و معمولاً قهوه‌ای و خال‌دار است. از آنجا که بوقلمونها کمتر از مرغها تخم میگذارند و برای رشد و تخم گذاری به غذا و فضای بیشتری نیاز دارند، بیشتر با هدف تولید گوشت پرورش داده می‌شوند. در واقع تخم بوقلمون نطفه دار اگر برای جوجه کشی و تولید بوقلمون‌های بیشتر استفاده شود سودآوری بسیار بیشتری خواهد داشت. جوجه کشی تخم بوقلمون در انکوباتور بسیار ساده و مشابه جوجه کشی تخم مرغ است؛ اما با چند تفاوت قابل توجه.

در این مقاله به طور گذرا به فواید تخم بوقلمون، مراحل جوجه کشی تخم بوقلمون و البته نکات مهم برای جوجه کشی موفق می‌پردازیم.

خواص تخم بوقلمون

یکی از جنبه‌هایی که تخم بوقلمون را از سایر تخم‌ها متمایز میکند، ترکیب مواد مغذی آن است. تخم بوقلمون تقریباً ۲ برابر کالری، پروتئین و چربی یک تخم مرغ را تأمین میکند که البته تا حدودی به ‎دلیل اندازه بزرگ‎تر آن است. کلسترول تخم بوقلمون نسبت به تخم مرغ حدود ۱۶% بیشتر است، اما بیشتر چربی موجود در تخم بوقلمون از نوع غیر اشباع است که برای سلامتی مفیدتر است. چربی غیر اشباع می‌تواند به کاهش کلسترول LDL (چربی بد) و افزایش HDL (چربی خوب) در خون کمک کند. تخم بوقلمون همچنین منبع خوبی از پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی، به خصوص آهن، ویتامین E و B12 است.

یک تخم بوقلمون با وزن ۸۵ گرم حاوی ۵۵.۹ درصد آلبومین، ۳۲.۳ درصد زرده و ۱۱.۸ درصد پوسته است. از نظر نسبت سفیده و زرده بیشتر شبیه تخم مرغ است. نژاد، سن بوقلمون مولد و اندازه تخم از عوامل تعیین کننده اصلی اجزای تخم بوقلمون هستند. با بالا رفتن سن بوقلمون و بزرگ‎تر شدن تخمها، نسبت آلبومین در تخم کاهش یافته و درصد زرده کمی ‎افزایش می‎یابد. به همین ترتیب، تخم‌های بوقلمون با وزن ۹۵ و ۱۱۰ گرم در مقایسه با تخم‌های با وزن ۸۰ گرم نسبت بیشتری از سفیده و درصد زرده کمتری داشتند.

مقایسه تخم بوقلمون با تخم مرغ

یکی از مهم‌ترین تفاوتها، اندازه آن‎ها است؛ تخم بوقلمون حدود ۵۰ درصد بزرگ‎تر از تخم مرغ است. پوسته آن میتواند سفید، کرم رنگ، قهوه‌ای یا خال‌دار باشد و انتهای نازک‏تر به‌طور قابل توجهی نوک تیزتر از تخم مرغ است. در جدول زیر تخم بوقلمون را با تخم مرغ مقایسه کردیم:

ویژگیتخم بوقلمونتخم مرغ
اندازهبزرگتر (حدود ۸۰-۹۰ گرم)کوچکتر (حدود ۵۰-۶۰ گرم)
رنگ پوستهسفید شیری با خال‌های قهوه‌ای کم رنگسفید یا قهوه‌ای
زردهزرد روشنزرد پررنگ گاهی مایل به نارنجی
سفیدهشفاف و سفتشفاف و کمی غلیظ‌تر
طعمملایم و کمی شبیه به تخم مرغطعم قوی‌تر
ارزش غذاییغنی از پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی به‎ خصوص آهن، ویتامین E و B12منبع عالی پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی، به خصوص ویتامین A، D و کولین
چربیبیشتر از تخم مرغ اما بیشتر از نوع غیر اشباعکمتر از تخم بوقلمون اما بیشتر از نوع اشباع
کلسترولبیشترکمتر
کالریبیشترکمتر
کاربردمی‎توان آن را به‌صورت آب پز یا سرخ کرده، املت یا در انواع غذاها استفاده کردمی‎توان آن را به‌صورت آب پز یا سرخ کرده، املت یا در انواع غذاها استفاده کرد
قیمتگران‌ترارزان‌تر
دسترسیبه آسانی در همه جا پیدا نمی‎شودبه آسانی در همه جا پیدا میشود
تفاوت تخم بوقلمون با تخم مرغ

تخم بوقلمون نطفه دار

تعداد مطالعات بر روی ویژگی‌های کیفی تخم بوقلمون به تخم‌های نطفه دار مولد محدود می‎شود، زیرا تغییرات مشاهده شده در این ویژگی‌ها ارتباط نزدیکی با باروری تخم و بقای جنین دارد.

به دلیل هزینه تولید و کمبود، تخم‌مرغ بوقلمون مانند بوربون کمی گران‌تر از تخم سایر پزندگان است؛ این بدان معناست که یک تخم بوقلمون نطفه دار بسیار ارزشمندتر از آن است که برای مصرف انسان استفاده شود. به عبارت دیگر، پرورش بوقلمون های بیشتر نسبت به فروش تخم های آنها منطقی‌تر است.

تاثیر نژاد بوقلمون بر کیفیت تخم

امروزه بوقلمون‌ها بیشتر برای گوشت، به دلیل ارزش غذایی آن پرورش داده میشوند. اگرچه تخم بوقلمون‌ها را می‎توان به عنوان غذا استفاده کرد، اما به دلیل تقاضای کم و قیمت بالا تقریباً به طور انحصاری برای جوجه ریزی استفاده می‎شود. ‎بوقلمون‌های سفید سینه پهن که معمولاً تحت سیستم‌های پرورش فشرده نگهداری می‎شوند، اولین تخم‌های خود را در ۳۰ هفتگی می‎گذارند.

دوره تولید مثل معمولاً ۲۴ تا ۳۰ هفته طول می‎کشد. در این مدت یک بوقلمون بین ۹۵ تا ۱۱۰ تخم تولید می‎کند. وزن تخم‌های جوجه کشی بین ۷۰ تا ۱۰۵ گرم است و به نژاد یا گونه، وزن بدن و سن مرغ بوقلمون بستگی دارد. صرف نظر از گونه‌های طیور، بهترین نتایج جوجه کشی از تخم‌های متوسط با وزن معمولی به دست می‌‎آید؛ چرا که تخم‌های معمولی بسته‌بندی و حمل و نقل آسان‌تری دارند و کمتر در معرض شکستگی هستند.

بوقلمون و تخم‌هایش
بوقلمون و تخم‌هایش

برخی از نژادهای بوقلمون که به تولید تخم با کیفیت بالا معروف هستند عبارتند از:

  • نژاد برنز: این نژاد یکی از محبوب‌ترین نژادهای بوقلمون برای تولید تخم است. بوقلمون‌های برنز تخم‌های بزرگ و قهوه‌ای با پوسته ضخیم تولید می‎کنند. زرده تخم بوقلمون‎ برنز به رنگ زرد تیره و سفیده آن سفت و شفاف است.
  • نژاد سفید: این نژاد نیز تخم‌های بزرگ و قهوه‌ای با پوسته ضخیم تولید میکند. بوقلمون‌های سفید نسبت به بوقلمون های برنز کمی کوچک‎تر هستند و اندازه تخم‌های آنها نیز کمی کوچک‎تر است. زرده تخم بوقلمون سفید به رنگ زرد روشن و سفیده آن سفت و شفاف است.
  • نژاد بلتسویل کوچک: تخم‎های این نژاد کوچک‎تر و به رنگ سفید با پوسته نازک هستند. بوقلمون‌های بلتسویل کوچک به خاطر تخم گذاری زودهنگام با راندمان بالا شناخته شده‌اند. زرده تخم بوقلمون بلتسویل کوچک به رنگ زرد روشن و سفیده آن کمی رقیق‎تر از نژادهای دیگر است.

علاوه بر نژاد عوامل دیگری مانند تغذیه، سلامتی و شرایط محیطی پرورش بر کیفیت تخم بوقلمون اثرگذار هستند. تخم‎های بوقلمون دارای پوسته‌های کرم روشن با لکه‌های قهوه‌ای تیره با سایه‌ها و شدت‌های مختلف است. در اواخر دوره تولید تخم، بوقلمون‌ها اغلب تخمهایی با پوسته تقریباً سفید می‎گذارند که به دلیل کاهش رنگدانه است، اما این عدم رنگدانه تأثیری بر میزان پوست‌های که روی تخم رسوب می‎کند، نمی‎گذارد. ضخامت پوسته تخم بوقلمون در مراحل اولیه (۰.۴۳۲ میلی‎متر)، اوج (۰.۴۴۱ میلی‎متر) و اواخر تولید تخم (۰.۴۳۵ میلی‎متر) است.

بررسی اقتصادی پرورش بوقلمون برای تولید تخم

شاید بپرسید چرا تخم بوقلمون اینقدر کمیاب است؟ به نظر می‌رسد که پاسخ وابسته به عوامل مختلفی است که همه آنها با هم باعث می‌شود تقریباً همه تولیدکنندگان بوقلمون تصمیم بگیرند که تخم‌های این پرنده را وارد بازار نکنند. نکته اول این است که بوقلمون ها بسیار کمتر از سایر پرندگان تخم میگذارند؛ یک جوجه یا اردک حدود یک تخم در روز می‌گذارد، اما یک بوقلمون حداکثر دو تخم در هفته خواهد گذاشت. از طرفی پرورش بوقلمون با توجه به فضا و غذای بسیار بیشتری که نسبت به مرغ نیاز دارد، هزینه بیشتری خواهد داشت.

بدتر از آن، بوقلمون‌ها دیر شروع به تخم گذاری می‎کنند. در واقع بوقلمون‌ها مانند بیوتی چرخه زندگی طولانی‌تری دارند و باید به حدود ۷ ماه برسند تا بتوانند تخم تولید کنند؛ در‎ حالی که جوجه‌ها در حدود ۵ ماهگی تخم می‌گذارند. ممکن است ۲ ماه اختلاف زیاد به نظر نرسد، اما با توجه به اینکه نگهداری و تغذیه بوقلمون‌ها گران‌تر است، این چند ماه اضافی برای تولید تخم از لحاظ اقتصادی به‌صرفه نیست.

بوقلمون‌ها سالانه تا ۱۰۰ تخم می‌گذارند، در حالی که برای جوجه‌های تخم‌گذار برتر سالانه ۳۵۰ تخم می‌توان انتظار داشت اما مهم‌ترین نکته این است که یک بوقلمون در ۱۴ تا ۱۸ هفتگی آماده کشتار است، به این معنی که قبل از اینکه به مرحله تخم‌گذاری برسد می‌تواند سودآوری بسیار بیشتری برای تولید کننده داشته باشد.

مراحل جوجه کشی تخم بوقلمون

به‌طور خلاصه مراحل جوجه کشی تخم بوقلمون را در جدول زیر ببینید:

مرحلهتوضیحات
انتخاب و آماده سازی تخم‌هاتخم‌های نطفه‌دار تازه و با کیفیت را از یک منبع معتبر انتخاب کنید.
تخم‌ها را قبل از قرار دادن در دستگاه جوجه کشی به دقت تمیز کنید.
تخم‌ها را به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از قرار دادن در دستگاه جوجه کشی در دمای اتاق نگهداری کنید.
تنظیم دستگاه جوجه کشیدمای دستگاه را روی ۳۷.۵ تا ۳۷.۸ درجه سانتیگراد تنظیم کنید.
رطوبت دستگاه را روی ۵۵ تا ۶۵ درصد تنظیم کنید.
تهویه دستگاه را روشن کنید.
قرار دادن تخم‌ها در دستگاهتخم‌ها را به آرامی در سبدهای دستگاه جوجه کشی قرار دهید.
مطمئن شوید که تخم‌ها به طور یکنواخت توزیع شده‌اند.
ستردر طول دوره ستر (۱ تا ۲۵ روز)، دما و رطوبت را ثابت نگه دارید.
تخم‌ها را دو بار در روز بچرخانید.
از باز کردن درب دستگاه خودداری کنید.
هچردر طول دوره هچر (۲۶ تا ۲۸ روز)، رطوبت را به ۷۰ تا ۷۵ درصد افزایش دهید.
تهویه دستگاه را افزایش دهید.
از باز کردن درب دستگاه خودداری کنید.
کمک به جوجه‌ها برای بیرون آمدن از تخمپس از ۲۸ روز، جوجه‌ها باید شروع به بیرون آمدن از تخم کنند.
اگر جوجه‌ها مشکل دارند، می‎توانید به آرامی پوسته تخم را با دست بشکنید.
مراقبت از جوجه‌هاجوجه‌ها را به یک محل گرم و خشک منتقل کنید.
به جوجه‌ها آب گرم و غذای مناسب بدهید.
جوجه‌ها را تا زمانی که به اندازه کافی بزرگ شوند که به تنهایی از خود مراقبت کنند، زیر نظر داشته باشید.
مراحل جوجه کشی تخم بوقلمون

بهترین روش های جوجه کشی از تخم بوقلمون

بوقلمون یکی از ساده‌ترین پرندگانی است که تخم آن را می‌توان برای جوجه کشی نگه‌داری کرد؛ حتی اگر مبتدی باشید. در ادامه، شما را قدم به قدم با روش‌های دستیابی به نرخ هچ ۱۰۰ درصد با استفاده از انکوباتورهای رومیزی کوچک، آشنا می‌کنیم.

تأمین تخم های بارور

در اولین قدم شما باید تخم بوقلمون نطفه‌دار تهیه کنید؛ اگر می‎خواهید از تخم‌های گله خود جوجه کشی کنید، از این مزیت برخوردارید که می‎توانید غذا و شرایط زندگی بوقلمون مادر و همچنین نحوه کار با تخمها را پس از جمع‌آوری آنها کنترل کنید اما چه کاری می‎توانید انجام دهید تا به بوقلمون کمک کنید که بهترین تخم‌های نطفه دار را بگذارد؟

برای به دست آوردن تخم‌های بارور، مهمترین چیزی که نیاز دارید یک بوقلمون تام است. بیشتر بوقلمون‌های نر فعالیت جفت گیری را در بهار آغاز میکنند؛ زمانی که ساعات کافی روشنایی روز وجود داشته باشد. معمولاً چند هفته پس از مشاهده رفتار جفت‌گیری می‎توان انتظار دیدن تخم‌های نطفه دار داشت.

تخم گذاری بوقلمون
تخم گذاری بوقلمون

تغذیه بوقلمون با یک رژیم غذایی با کیفیت بالا یکی از اولین سرمایه گذاری‌هایی است که میتوانید برای اطمینان از یک نتیجه موفقیت آمیز برای جوجه ریزی انجام دهید؛ چرا که اساساً مرغ‌های سالم تخم‌های سالم میگذارند. می‌توانید برای خرید غذای بوقلمون، از میهن ماکیان اقدام کنید.

اطمینان حاصل کنید که بوقلمون‌ها لانه‌های تمیز با مواد بستر فراوان دارند. جوجه کشی از تخم‌های تمیز و شسته نشده به طور کلی بهترین نتایج را به همراه دارد. بنابراین برای اطمینان از تمیزی تخم‌ها، باید مراقب نواحی لانه‌سازی باشید و مطمئن شوید که آنها به طور دقیق عاری از گل و مدفوع هستند.

جمع آوری و نگهداری تخم های نطفه دار

به طور کلی در هر زمانی از روز که بوقلمون‌ها می‌خوابند، بهتر است تخم‌ها را در حالی که هنوز تازه و تا حد امکان تمیز هستند جمع آوری کنید.

تخم‌ها را در جای خنک نگهداری کنید؛ بین ۴۵ تا ۶۰ درجه فارنهایت ایده‌آل است. بهتر است تخم‌ها را در زمانی که منتظر قرار گرفتن در انکوباتور هستند هر روز چند بار بچرخانید. به نظر من ساده‌ترین راه برای انجام این کار این است که آنها را در یک کارتن ذخیره کنید و آن را از یک طرف به سمت دیگر برگردانید.

اگر مجبور هستید برای مدت طولانی تخم‌ها را نگه دارید، با روش‌های زیر می‌توانید جوجه آوری آنها را حفظ کنید:

  • چرخاندن
  • پوشاندن با پلاستیک
  • خواباندن
  • کنترل رطوبت

حمل و نقل تخم نطفه دار

دما در طول حمل و نقل نباید از صفر فیزیولوژیکی جنین (۲۰ درجه سانتی‌گراد یا ۶۸ درجه فارنهایت) بیشتر شود. بالاتر از این دما، جنین‌ها شروع به رشد کرده و در صورت کاهش دما ممکن است مرگ و میر زودهنگام جنینها رخ دهد یا حتی اگر زنده بمانند، پیامد آن جوجه‌های ضعیف با عملکرد پایین خواهد بود. دمای مطلوب حمل و نقل تخم بوقلمون ۱۵ تا ۱۷ درجه سانتی‌گراد (۵۹ تا ۶۳ درجه فارنهایت) است.

آیا باید تخمهای جوجه کشی بوقلمون را بشوییم؟

تخم‌هایی که روی بستر آلوده هستند، تعداد زیادی باکتری در سطح پوسته دارند که می‌توانند به داخل تخم نفوذ کرده و با رشد و تکثیر گسترده آلودگی زیادی ایجاد کنند. از این رو، شستن و ضد عفونی کردن تخمها موجب کاهش خطر آلودگی خواهد شد. بهتر است تخم‌های کثیف جوجه کشی نشوند یا اینکه در دستگاهی جدا از تخم‌های تمیز قرار بگیرند.

آماده سازی دستگاه جوجه کشی

یک روز قبل از چیدن تخم‌های بوقلمون در دستگاه، انکوباتور را تمیز و ضدعفونی کنید. دستگاه جوجه کشی را به برق وصل کنید و اجازه دهید به دمای مناسب برسد.

اگر نیاز به تنظیم دما دارید، این کار را هر چند وقت یکبار انجام دهید؛ قبل از اینکه دوباره آن را تغییر دهید، منتظر بمانید تا دما تثبیت شود. در این روند عجله نکنید. باید مطمئن شوید که انکوباتور شما حداقل ۶ ساعت قبل از قرار دادن تخم‌ها، دمای مناسب را به طور پیوسته نگه می‌دارد. به خاطر داشته باشید که بهتر است تخم‌‎ها را یک روز بیشتر ذخیره کنید تا اینکه دمای انکوباتور تنظیم نشده باشد و برای یکی دو روز اول در نوسان باشد.

رطوبت نسبی دستگاه جوجه کشی بوقلمون چقدر باید باشد؟

هنگامی که انکوباتور در دمای ۹۹.۵ درجه فارنهایت است، رطوبت باید حدود ۴۰٪ باشد. اگر برای ثابت نگه داشتن آن مشکل دارید، تمام تلاش خود را بکنید تا آن را در یک بازه بین ۳۸ تا ۴۳ درصد نگه دارید.

هر چه کمتر از این مقدار باشد، جوجه‌ها رطوبت بیشتری را از دست خواهند داد و ممکن است به اندازه کافی قوی نباشند تا با موفقیت جوجه ریزی کنند. بالاتر از این نیز نتیجه مطلوب را در پی نخواهد داشت.

نکاتی برای قرار دادن تخم بوقلمون در دستگاه

با راه اندازی دستگاه جوجه کشی، و دما و رطوبت پایدار و صحیح، زمان آن فرا رسیده است که به جلو بروید و تخمها را تنظیم کنید.

  • اگر آن‌ها را در جای خنک نگه داشته‌اید، آن‌ها را بیرون بیاورید و اجازه دهید برای چند ساعت استراحت کنند تا به دمای اتاق برسند و دیگر در لمس احساس خنکی نکنند.
  • از آنجا که باید آنها را سه بار در روز بچرخانید، ایده خوبی است که آنها را با یک مداد نرم در یک طرف علامت گذاری کنید تا بتوانید به راحتی تشخیص دهید کدام یک را چرخانده‌اید.
  • برای اطمینان از کیفیت مطلوب طیور و هماهنگی جوجه کشی، تخم‌هایی با وزن مشابه باید در انکوباتور قرار داده شوند.
علامت زدن روی تخم بوقلمون
علامت زدن روی تخم بوقلمون

کندلینگ تخم بوقلمون چیست؟

کندلینگ تخم فرآیند تابش نور روشن از طریق پوسته تخم است تا ایده‎ای از آنچه در داخل آن می‎گذرد بدست آورید. آن را مانند یک سونوگرافی برای جوجه کشی تخمها در نظر بگیرید. پیشنهاد می‌کنم تخم‌ها را دو بار کندلینگ کنید: یک‌بار حوالی روز ۱۰ و دوباره درست قبل از قرنطینه، در روز ۲۵.

کندلینگ تخم بوقلمون در روز دهم

تا زمانی که به روز دهم برسید، باید بتوانید شبکه خوبی از رگ‌ها و جنین تاریکی را در مرکز ببینید که در حال حرکت است. اگر حرکتی را نمی‎بینید نگران نباشید، چرا که همیشه قابل توجه نیست.

با این حال، اگر یک “حلقه خونی” می‎بینید یعنی یک تخم عمدتاً شفاف با حلقه مایل به قرمز و بدون رگ، این یک تخم غیرقابل دوام است که می‎توانید آن را خارج کنید. حلقه‌های خونی زمانی اتفاق می‌افتند که رشد جنین‌های در حال رشد، بلافاصله پس از شروع، متوقف می‌شود. ناراحت کننده است، اما گاهی اوقات اتفاق می‎افتد.

همچنین اگر در روز دهم تخم‌ بوقلمون کاملاً شفاف است، یا چیزی جز زرده‌ای مبهم در اطراف شناور نمی‌بینید، این تخم هم قابل دوام نیست. بهتر است چنین تخم‌هایی را پرتاب کنید، زیرا گذاشتن آن‌ها در آنجا احتمال پوسیدگی و ورود باکتری به تخم‌های دیگر را افزایش می‌دهد. فرصتی نیست که ارزش استفاده کردن را داشته باشد.

کندلینگ تخم بوقلمون در روز ۲۵ چگونه است؟

تا روز ۲۵، بیشتر تخم بوقلمون کاملاً تیره به نظر می‎رسد. ممکن است کمی‎ حرکت ببینید، اما اگر نبود هم مشکلی نیست؛ چیزی که نباید ببینید تخمی است که عمدتاً به رنگ روشن است و فقط یک ناحیه تاریک کوچک دارد. همچنین، اگر در حین حرکت تخمک مشاهده کردید که محتویات آن در حال چرخیدن است، این جنینی است که آن را درست نکرده و شروع به تجزیه کرده است. قبل از اینکه دستگاه جوجه کشی را در حالت قفل قرار دهید، باید تخم‌هایی را که به وضوح قابل دوام نیستند، دور بریزید.

جوجه ریزی

به طور کلی، می‎توانید انتظار داشته باشید که اولین صداهای کوچک را از انکوباتور در روز ۲۷ بشنوید که به معنای شکستن غشای پوسته داخلی است.

بهتر است منتظر بمانید و همه جوجه‌ها را یکباره از انکوباتور خارج کنید اما اگر فاصله زیادی بین جوجه ریزی دارید، و اولین نوزادان خشک و فعال هستند در حالی که تعداد کمی ‎هنوز در حال جوجه ریزی هستند، اشکالی ندارد که به سرعت در انکوباتور را باز کنید تا نوزادانی که آماده هستند خارج شوند، در حالی که به بقیه اجازه دهید به جوجه کشی ادامه دهند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد شرایط جوجه کشی و خرید جوجه بوقلمون روی لینک کلیک کنید.

سخن پایانی

تخم بوقلمون عمدتاً برای جوجه ریزی استفاده می‎شود. اگرچه این تخم یک ماده غذایی مغذی و خوشمزه است که فواید زیادی برای سلامتی دارد. جوجه کشی تخم بوقلمون به نسبت ساده است اما گاهی می‎تواند یک فرآیند چالش برانگیز باشد، بنابراین مهم است که صبور باشید و با دقت به جزئیاتی که در این مقاله گفتیم، توجه کنید. اگر هنوز در مورد تخم بوقلمون سوالی دارید، لطفاً در قسمت نظرات بپرسید یا اینکه با کارشناسان میهن ماکیان به شماره ۰۹۰۲۴۴۷۳۶۴۵ تماس بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *